یکی از متداول‌ترین پارامترهای اندازه‌گیری عملکرد صندوق‌های سرمایه‌گذاری، ضریب آلفا و بتا هستند. این دو ضریب در بازارهای مالی و سرمایه‌ای کاربرد زیادی دارند. ضریب آلفا و بتا در صندوق‌های سرمایه‌گذاری، عملکرد صندوق در بازار سرمایه را نمایان می‌کنند. البته به غیر از این دو ضریب، پارامترهای متعدد دیگری مانند NAV نیز برای ارزیابی عملکرد یک صندوق سرمایه‌گذاری وجود دارد. بنابراین اگرچه توجه به ضریب آلفا و بتا صندوق به شما در انتخاب گزینه‌ی مناسب کمک می‌کند اما تنها ملاک برای تصمیم‌گیری نیست. در ادامه بررسی خواهیم کرد که این دو ضریب چه هستند و چه اهمیتی در صندوق‌های سرمایه‌گذاری دارند.

ضریب آلفا چیست؟

عملکرد مدیر صندوق سرمایه‌گذاری با ضریب آلفا انداره‌گیری می‌شود. این ضریب، نمایانگر نتایج تلاش‌های آگاهانه و مدبرانه‌ی مدیر در جهت هدایت و مدیریت دارایی‌های صندوق در مقایسه با شاخص معیار است. اگر ضریب آلفای یک صندوق سرمایه‌گذاری منفی باشد، نشان‌دهنده‌ی آن است که عملکرد مدیر صندوق ضعیف بوده است چرا که آلفای منفی به معنای عملکرد پایین‌تر (ضعیف‌تر) از شاخص معیار است. اگر ضریب آلفا مثبت باشد، نشان می‌دهد که عملکرد مدیر صندوق خوب و کارآمد است و در واقع صندوق توانسته است عملکرد بهتری نسبت به شاخص معیار داشته باشد. به عنوان مثال، اگر آلفای صندوقی برابر ۱ باشد یعنی صندوق نسبت به شاخص معیار خود ۱٪ عملکرد بهتری داشته است.

بنابراین، ضریب آلفا نمایانگر مقدار بازده مازاد یک صندوق و یا سهم نسبت به شاخص بازار (شاخص معیار) است و هرچه آلفا در جهت مثبت بزرگتر باشد نمایانگر عملکرد بهتر است .

سرمایه‌گذارانی که به دنبال سرمایه‌گذاری مطمئن و موفق می‌گردند، تمایل دارند ضریب آلفا همیشه مثبت و هرچه بیشتر باشد. می‌توان گفت آلفا یکی از شاخص‌ترین مولفه‌های ارزیابی عملکرد مقایسه‌ای صندوق‌های سرمایه‌گذاری است.

ضریب بتا چیست؟

ضریب بتا، تغییرات ارزش دارایی‌ها را در طول زمان نسبت به نوسانات بازار نشان می‌دهد. از ضریب بتا می‌توان برای بررسی میزان ثبات یک صندوق سرمایه‌گذاری در زمانی ‌که بازارها نوسان دارند، استفاده کرد. ضریب بتا نشان می‌دهد ریسک شما نسبت به کل بازار چقدر است و هر چه ضریب بتا بیشتر باشد نشان می‌دهد حساسیت آن سهم یا صندوق نسبت به تغییرات شاخص بازار بیشتر است و بنابراین ریسک بیشتری هم دارد لذا در ازای تقبل ریسک بیشتر، انتظار کسب بازده بیشتر هم وجود دارد.

ضریب بتا در بازار همیشه یک است و اگر ضریب بتا سهم و یا صندوق یک باشد، بیان‌گر این است که نوسانات صندوق متناسب و هم‌جهت با نوسانات شاخص بازار است. اگر ضریب بتا بیشتر از یک باشد، یعنی اینکه نوسان صندوق یا سهم بیشتر از نوسان شاخص بازار و هم جهت با آن است بنابراین ریسک بیشتری هم دارد. بتای منفی هم نمایانگر تغییرات در جهت مخالف شاخص بازار است.

به طورکلی، ریسک و بازده رابطه مستقیمی با هم دارند، بنابراین ضریب بتا را می‌توان ملاکی برای بررسی بازده در نظر گرفت. در واقع ضریب بتا بیشتر مساوی است با ریسک بیشتر و ریسک بیشتر مساوی است با انتظار بازده بیشتر. از این رو سرمایه‌گذاران ریسک‌گریز تمایل دارند که ضریب بتا یک صندوق سرمایه‌گذاری پایین باشد. زیرا، ضریب بتا پایین نشان‌دهنده بازدهی ثابت و پاسخ مناسب به نوسانات بازار است. اگر ضریب بتای یک صندوق کمتر از یک باشد به معنی این است که تغییرات در ارزش دارایی‌های صندوق در مقایسه با شاخص بازار کمتر است.

کم ریسک‌ترین حالت بتا عددی بین صفر و یک است که نشان‌دهنده نوسان در جهت بازار ولی کمتر از آن است و بیشترین ریسک مربوط به بتای بالای یک است که بیانگر نوسان بیشتر از بازار و هم‌جهت با آن است.

اهمیت ضریب آلفا و بتا

قبل از انتخاب و سرمایه‌گذاری در یک صندوق لازم است که در مورد نحوه‌ی عملکرد گذشته‌ی آن صندوق اطلاعاتی به دست بیاورید. با این وجود، باید توجه داشت که عملکرد گذشته صندوق در برخی از شرایط اقتصادی نمی‌تواند بر عملکرد آینده آن تاثیرگذار باشد. با این وجود، کارشناسان اقتصادی و مالی توصیه می‌کنند که قبل از سرمایه‌گذاری به عملکرد گذشته نگاه اجمالی داشته باشید تا کارایی مدیر صندوق و عملکرد او را در پاسخ به نوسانات بازار بشناسید. همانطور که اشاره شد دو پارامتر مهم یعنی ضریب آلفا و بتا برای سنجش عملکرد یک صندوق مهم هستند. دلایل اهمیت این دو ضریب عبارتند از:

• ضریب آلفا و بتا ابزارهای اندازه‌گیری هستند که در مقایسه عملکرد صندوق‌ها به سرمایه‌گذار کمک می‌کنند.
• این ضرایب داده‌های مهمی به منظور ارزیابی رشد احتمالی، ریسک و پایداری نسبت به نوسانات و ... ارائه می‌دهند.

• برای سرمایه‌گذاران ضریب آلفا جهت تعیین اینکه آیا یک صندوق سرمایه‌گذاری ارزش سرمایه‌گذاری دارد یا خیر مفید است. زیرا، توانایی‌های مدیر صندوق را برای کسب بازدهی و سود اندازه‌گیری می‌کند. . به عنوان یک قاعده کلی باید بدانید که هر چقدر آلفا بیشتر باشد، عملکرد صندوق بهتر است.
• ضریب بتا میزان ریسک سیستماتیک دارایی صندوق را نسبت به کلیت بازار می‌سنجد و به سرمایه‌گذاران کمک می‌کند تا بفهمند که صندوق سرمایه‌گذاری مورد نظر نسبت به نوسانات بازار چقدر حساس بوده است. در نتیجه با بررسی ضریب بتا یک صندوق سرمایه‌گذاری، افراد می‌توانند تصمیم بگیرند که آیا صندوقی که قصد سرمایه‌گذاری در آن را دارند مناسب است یا خیر.
• ضریب آلفا و بتا هر دو شاخص‌های اندازه‌گیری ریسک هستند که برای پیش‌بینی روند صندوق محاسبه می‌شوند. آلفا شاخص تعیین‌کننده‌ی بازده نسبت به یک شاخص معیار است و از بتا به منظور اندازه‌گیری نوسانات استفاده می‌شود.

سخن پایانی

در این مقاله ضریب آلفا و بتا در صندوق‌های سرمایه گذاری را بررسی کردیم. همانطور که اشاره شد ضریب آلفا و بتا شاخصی برای عملکرد صندوق در بازار سرمایه هستند. آلفا نشان‌دهنده میزان بازدهی و ضریب بتا نمایانگر ریسک صندوق است. برای کسب اطلاعات بیشتر در خصوص صندوق‌های سرمایه‌گذاری لوتوس می‌توانید به صفحه معرفی صندوق‌ها در سایت مراجعه کنید.