در علم اقتصاد، نظریههای مالی به ما میآموزند در جهانی که پر از عدم قطعیت است نباید همه تخممرغها را در یک سبد قرار داد. یعنی اینکه از لحاظ فنی، سرمایهگذاران برای حفظ سرمایههای خود باید در مجموعه متنوعی از داراییها سرمایهگذاری کنند. با این وجود برخی از سرمایهگذاران در تنوعسازی سبد سهام زیادهروی میکنند که این امر میتواند منجر به افزایش ریسک و بازده کمتر شود. در این مطلب میخواهیم به خطرات ناشی از تنوع بیش از حد سبد سهام و چگونگی کنترل آن برای حفظ تعادل در جهت متنوع چیدن سبد سرمایهگذاری سخن بگوییم. با ما همراه باشید.
سبد سهام یا پرتفوی چیست؟
سبد سهام یا پرتفوی، مجموع سهامی است که از صنایع و شرکتهای مختلف خریداری کرده و بر روی آن سرمایهگذاری کردهاید. در حقیقت پرتفوی نشان دهنده این است که چه مقدار از سرمایه خود را در سهمهای مختلف توزیع کردهاید. این کار برای کاهش ریسک و بهبود سرمایهگذاری انجام میشود و سرمایهگذار از این طریق ریسک سرمایهگذاری خود را کاهش میدهد. به عبارت دیگر، با گسترش سرمایهگذاریهای خود در بخشهای مختلف که همبستگی کمی با یکدیگر دارند، نوسان قیمت را در سبد سهام خود کاهش میدهید. زیرا صنایع مختلف همزمان و با سرعت یکسان دچار افت و خیز در قیمت نمیشوند.
سبد سهام بیش از حد متنوع چیست؟
تاکنون در مورد مزایای تنوع سبد سهام بارها مطالب زیادی از سوی کارشناسان و فعالان بازارهای مالی شنیدهاید. تاکید اکثر متخصصان سرمایهگذاری بر این است که یک سبد سهام شخصی باید متنوع باشد تا ریسک داشتنِ تنها یک سهام از یک صنعت خاص را کاهش بدهد. این توصیه تا حدی درست است زیرا تنوع در سرمایهگذاری باعث کاهش خطر زیان میشود اما تا زمانی که منجر به تنوع بیش از حد سبد سهام نشود.
سبدهای سرمایهگذاری بسیار متنوع زمانی اتفاق میوفتند که سرمایهگذار در داراییهای زیادی سرمایهگذاری کرده باشد و ریسک بالایی را در سبد خود به وجود آورد. بنا به سخن وارن بافت، «تنوع گسترده تنها زمانی مورد نیاز است که سرمایهگذاران متوجه نباشند که چه کاری انجام میدهند». به عبارت سادهتر، اگر بیش از حد تنوعسازی کنید ممکن است چیز زیادی از دست ندهید، اما چیز زیادی نیز به دست نخواهید آورد.
خطرات تنوع بیش از حد سبد سهام
- یکی از بارزترین خطرات تنوع بیش از حد سبد سهام ، دریافت بازده اندک از سرمایهگذاریهاست. به عنوان نمونه اگر یک سرمایهگذار 5 سهام در سبد خود دارد ریسک بالایی دارد، منتها بازدهی خوبی نیز خواهد داشت. اما اگر 50 سهام داشته باشد ریسک سبد کمتر میشود و در مقابل نرخ بازده مورد انتظار نیز پایین خواهد آمد.
- کسب سود از سرمایهگذاریها مستلزم پیگیری گزارشهای دورهای 3 ماهه، شش ماهه و سالانه است. با درنظر گرفتن شرایط کاری و زندگی هر فرد و مشغلههای روزمره، نظارت بر بیش از 30 سهام مختلف بسیار دشوار است. بسیاری از فعالان بازار سرمایه معتقدند که تعداد سهام موجود در سبد سرمایهگذاری بایستی بین 3 تا 7 سهم باشد.
- این مهم است که بدانید در چه چیزی سرمایهگذاری و کجا سرمایهگذاری میکنید. افزودن داراییهای بیش از حد به مجموعه خود و ندانستن آنچه در آنها وجود دارد، میتواند فاجعهبار باشد.
- داشتن سهام اضافی پتانسیل سودآوریهای بزرگ را از بین میبرد و به طور قابل توجهی بر درآمد سرمایهگذار تاثیر میگذارد. بدان معنا که داشتن سهام زیاد میتواند تاثیر سودهای بزرگ سهام را از بین ببرد و روند صعودی را محدود کند.
راهبردهای کاهش ریسک متنوع سازی بیش از حد سبد سهام
بهترین روشهای کاهش خطرات تنوع بیش از حد سبد سهام عبارتند از:
خرید حداقل 10 تا ۱۵ سهم در صنایع مختلف: با سرمایهگذاری در چندین سهام میتوانید ریسک سبد سرمایهگذاری خود را کم کنید. چرا که با وجود این تعداد سهام از صنایع مختلف، احتمال اینکه تمام این شرکتها با هم روندی نزولی داشته باشند، ضعیف است. پس میتوان گفت بازده کلی مناسب خواهد بود.
ترکیب سهام و اوراق با درآمد ثابت: یکی از بهترین راههای جلوگیری از ریسکِ تنوع بیش از حد سبد سهام، اختصاص بخشی از دارایی به اوراق با درآمد ثابت است. اگرچه ممکن است بازده کلی پرتفوی را کم کند اما در مقابل ریسک و نوسانات را نیز کاهش میدهد. این مورد برای افراد ریسکگریز بسیار مناسب و کاربردی است. در این روش میتوانید از واحدهای صندوقهای با درآمد ثابت استفاده کنید و یا انواع صکوک با درآمد ثابت را در سبد سرمایهگذاری خود جای دهید.
ازجمله گزینههای سرمایهگذاری در صندوقهای درآمد ثابت میتوان به صندوق اعتمادآفرین پارسیان،صندوق لوتوس پارسیان،صندوق پیروزان پارسیان وصندوق نیکوکاری دانشگاه الزهرا و لوتوس رویان اشاره کرد.
سرمایهگذاری در املاک و مستغلات: این نوع دارایی نوسانات کلی سبد سرمایهگذاری شما را کم میکند و حتی در بلندمدت بازده پرتفوی را نیز افزایش خواهد داد. بر اساس پژوهشها، پرتفویی بهینه است که شامل 5 تا 15 درصد از این نوع سرمایهگذاری باشد.
سرمایهگذاری در صندوقهای قابله معامله و سرمایهگذاری مشترک: همبستگی بدان معناست که رفتار یک دارایی یا صنعت چقدر میتواند بر یک دارایی یا صنعت دیگر اثر بگذارد و این تاثیرگذاری هم راستا خواهد بود یا بالعکس. به عنوان مثال، صنعت دارویی و غذایی میتوانند همبستگی زیادی داشته باشند. به این ترتیب اگر صنعت دارویی با افت قیمت مواجه شود، به دلیل همبستگی بالایی که با صنایع غذایی دارد، این صنعت را نیز دستخوش تغییر میکند. بنابراین، اگر فقط سهام این دو صنعت را داشته باشید، به آن معنا نیست که شما پرتفوی خود را متنوع کردهاید. چرا که همبستگی بالای میان این ۲ صنعت، به شما اجازه نمیدهد در امر بهینهسازی موفق عمل کنید. در سمت مقابل، تنوع بیش از حد در سهام صنایع مختلف نیز میتواند آفتزا شود. بنابراین همیشه باید تعادل را حفظ کنید. بنابراین آشنایی با راهکارهایی برای تشکیل پرتفوی (سبد سرمایهگذاری) بهینه، میتواند بسیار کمک کننده باشد.
در نظر گرفتن میزان همبستگی: همبستگی بدان معناست که رفتار یک دارایی یا صنعت چقدر میتواند بر یک دارایی یا صنعت دیگر اثر بگذارد و این تاثیرگذاری همراستا خواهد بود یا بالعکس. به عنوان مثال، صنعت دارویی و غذایی میتوانند همبستگی زیادی به هم داشته باشند. به این ترتیب اگر صنعت دارویی با افت قیمت مواجه شود، به دلیل همبستگی بالایی که با صنایع غذایی دارد، این صنعت را نیز دستخوش تغییر میکند. بنابراین، اگر فقط سهام این دو صنعت را داشته باشید، به آن معنا نیست که شما پرتفوی خود را متنوع کردهاید. چرا که همبستگی بالای میان این ۲ صنعت، به شما اجازه نمیدهد در امر بهینهسازی موفق عمل کنید. در سمت مقابل، تنوع بیش از حد در سهام صنایع مختلف نیز میتواند آفتزا شود. بنابراین همیشه باید تعادل را حفظ کنید. برای آشنایی با راهکارهایی برای تشکیل پرتفوی (سبد سرمایهگذاری) بهینه، کلیک کنید.
سخن پایانی
در این نوشتار خطرات تنوع بیش از حد در سبد سهام و شیوهی کنترل آن را مورد بررسی قرار دادیم. همانطور که اشاره شد یکی از نکات مهم در سرمایهگذاری موفق چینش بهینه سبد سهام و جلوگیری از تنوع بخشی بیش از حد است. یکی از روشهای کاهش تنوع بیش از حد استفاده از صندوقهای سرمایهگذاری است. شما عزیزان میتوانید برای مشاهدهی بهترین صندوقهای سرمایهگذاری به صفحه صندوقهای سرمایهگذاری لوتوس پارسیان مراجعه کنید.