اوراق بهادار چیست؟ حوزه‌ی سرمایه‌گذاری از سه بخش اصلی ابزارهای مالی و نهادهای مالی تشکیل شده است. ابزار مالی، در واقع قراردادی است که برای طرفین قرارداد حق ایجاد می‌کند، به این ترتیب که برای یک طرف دارایی مالی و برای طرف دیگر بدهی مالی یا ابزار مالکانه ایجاد می‌شود. به عبارت دیگر، ابزارهای مالی دارایی‌های قابل معامله هستند. دارایی‌هایی مانند وجه نقد، سهام، اوراق قرضه یا اوراق بدهی، قراردادهای آتی و اختیار معامله، انواع صکوک و به طور کلی اوراق بهادار،‌ از انواع ابزارهای مالی هستند.

اکثر افراد با معامله از طریق ابزارهایی مانند پول نقد، ملک و سند آشنایی دارند. اما ممکن است در مورد اوراق بهادار اطلاعات کافی نداشته باشند. در ادامه قصد داریم با اوراق بهادار و انواع آن و نحوه کسب سود از طریق سرمایه‌گذاری در اوراق بهادار آشنا شویم.

اوراق بهادار چیست؟

اوراق بهادار (Securities) نوعی ابزار مالی و دارای ارزش پولی است. به بیان دیگر، اوراق بهادار، اوراق دارای پشتوانه مالی و قابل نقل و انتقال است. یک سازمان مسئول صادر کردن این اوراق است که به آن صادرکننده اوراق می‌گویند. اوراق بهادار می‌تواند نمایانگر ایفای مالکیت در یک شرکت سهامی عام یا رابطه طلبکاری با یک نهاد دولتی یا شرکت یا حقوق مالکیت دیگری باشد. اوراق بهادار علاوه بر جنبه سرمایه‌گذاری، یکی از راه‌های تامین مالی است.

کاربرد اوراق بهادار چیست؟

همانطور که در بالا گفته شد، اوراق بهادار برای سرمایه‌گذاری و تامین مالی کاربرد دارد. برای مثال اگر شما سهام یک شرکت تجاری را خریداری کنید، اوراق بهادار –که در اینجا سهام آن شرکت است-، نشان‌دهنده میزان مالکیت شما در شرکت مذکور است. همچنین، این شرکت می‌تواند برای تامین منابع مالی مورد نیاز خود، ‌اقدام به انتشار اوراق بدهی –انواع صکوک- کرده و یا از محل افزایش سرمایه و انتشار سهام جدید، تامین مالی کند که در این صورت این اوراق بهادار برای شرکت یاد شده اوراق بدهی است و برای خریداران اوراق، نوعی سرمایه‌گذاری در اوراق است که نشان‌دهنده حقی با شرایط و زمان مشخص است.

انواع اوراق بهادار

اوراق بهادار در بازار سرمایه ایران به سه دسته کلی تقسیم می‌شوند که هر کدام از آنها با توجه به کاربردشان دارای زیر مجموعه‌های مختلفی هستند.

• اوراق صاحبان سهام
• اوراق بدهی
• اوراق مشتقه

اوراق بهادار صاحبان سهام

اوراق بهادار صاحبان سهام، نشان‌دهنده مالکیت دارنده اوراق در یک واحد تجاری است که به نام سهام شناخته می‌شود. اوراق بهادار صاحبان سهام شامل سهام عادی و سهام ممتاز است.

سهام عادی: متداول‌ترین نوع اوراق، سهام عادی است که نشان‌دهنده میزان مالکیت دارندگانش در شرکت سهامی است. دارنده سهام عادی نمی‌تواند کنترل شخصی خود را بر شرکت اعمال کند و تنها بنا به درصد مالکیت و تعداد سهام خود در شرکت سهامی عام، نسبت به انتخاب اعضای هیئت مدیره و اقدامات آنها حق رأی دارد.

سهام ممتاز: اوراقی است که علاوه بر ویژگی‌های سهام عادی یکسری مزایای مازاد دارد. دارندگان سهام ممتاز نسبت به دارندگان سهام عادی در اولویت دریافت سود قرار دارند.

اوراق بدهی

نبود منابع مالی کافی مشکلی است که بسیاری از پروژه‌ها با آن روبه‌رو هستند و اوراق بدهی یا همان اوراق قرضه راهی برای تامین مالی پروژه‌های در دست اجراست. نبود منابع مالی کافی مشکلی است که بسیاری از پروژه‌ها با آن روبه‌رو هستند. اوراق بدهی بیانگر پول قرض شده‌ای است که باید بازپرداخت شود. البته با شرایطی که اندازه وام، نرخ بهره و سررسید یا تاریخ تمدید را مشخص می‌کند. این اوراق معمولا برای مدت معینی صادر می‌شوند و در پایان صادرکننده، آنها را بازخرید می‌کند. اوراق بدهی شامل:

 اوراق قرضه دولتی: توسط دولت منتشر می‌شود و سررسید طولانی دارند. دولت برای تامین کسری بودجه یا تامین سرمایه مورد نیاز طرح‌های عمرانی خاص یا عام اقدام به انتشار اوراق قرضه می‌کند. اوراق قرضه دولتی از جمله سرمایه‌گذاری‌های کم ریسک محسوب می‌شود.

اوراق قرضه شرکتی: کسب و کارهای که به دنبال تامین منابع مورد نیاز خود هستند برای رفع هزینه‌ها اقدام به صدور اوراق قرضه می‌کنند. اوراق قرضه شرکتی در مقایسه با اوراق قرضه دولتی ریسک بالاتر داشته و متنوع‌تر هستند.

گواهی‌های سپرده: نوعی اوراق بهادار است که به شخص دارنده این حق را می‌دهد تا سود دریافت کند. گواهی سپرده دارای تاریخ سررسید و یک نرخ سود ثابت است که می‌تواند با هر عنوانی توزیع شود. گواهی‌های سپرده توسط بانک‌ها منتشر و توزیع می‌شوند.

صکوک یا اوراق قرضه اسلامی: با توجه به این‌که دریافت بهره در دین اسلام ربا محسوب می‌شود، به همین منظور نوعی اوراق بهادار تحت عنوان اوراق قرضه اسلامی یا صکوک طراحی شده است که بر اساس قوانین مورد تایید اسلام منعقد شده و دارای سود ثابت یا شناور است.

اوراق خزانه: گاهی دولت برای پرداخت بدهی به یک پیمانکار در قبال انجام کاری، نقدینگی لازم را ندارد. به همین منظور اوراق بهاداری منتشر می‌کند تحت عنوان اسناد خزانه اسلامی با سررسید مشخص مثلا یک سال، به این صورت که مثلا تا یک سال آینده پول پیمانکار پرداخت می‌شود.

اوراق مشتقه

اوراق مشتقه، قراردادهای مالی هستند که ارزش آنها بر مبنای برخی از کالاها یا دارایی‌های پایه مشتق شده است و به همین دلیل به آنها اوراق مشتقه می‌گویند. این دارایی پایه می‌تواند هر چیز باارزشی مثل کالا، سهام و ... باشد. به عبارت دیگر، اوراق مشتقه نوعی از اوراق بهادار هستند که خود به تنهایی ارزش نداشته و ارزش آن از دارایی یا کالای فیزیکی که معامله شده گرفته می‌شود. در ادامه به معرفی انواع اوراق مشتقه می‌پردازیم.

قراردادهای آتی: با توجه به یک دارایی و قیمت آن در آینده منعقد می‌شود. سود و زیان فرد سرمایه‌گذار بستگی به تغییرات قیمت دارایی در سررسید دارد.

اختیار معاملات: بر اساس قیمت مشخص دارایی که در قرارداد بیان شده است انجام می‌گیرد و به سرمایه‌‌گذار اختیار خرید یا فروش را بر اساس قیمت ذکر شده می‌دهد.

قرارداد معاوضه: قراردادی است که در آن خریدار و فروشنده موظف می‌شوند که در زمان مشخص دو دارایی یا منافع حاصل از دو دارایی را با کیفیت مشخص معاوضه کنند.

اگر درباره تامین مالی و خدمات مالی قابل ارائه توسط تامین سرمایه لوتوس پارسیان نیازمند اطلاعات هستید می‌توانید با تکمیل فرم مشاوره از خدمات ما مطلع گردید.

سخن پایانی

به عنوان یک سرمایه گذار، شناخت کافی از اوراق بهادار نکته‌ی حائز اهمیتی است که نباید از آن غافل شد. چرا که این اوراق، اصلی‌ترین راه برای سرمایه‌گذاری در شرکت‌های بورسی، نهادهای دولتی و سایر سازمان‌ها هستند. با خرید اوراق بهاداری مانند سهام، اوراق قرضه یا واحدهای سرمایه‌گذاری صندوق‌های سرمایه‌گذاری، سرمایه‌گذاران می‌توانند سهامدار یک شرکت شوند یا به یک سازمان وام بدهند و یا در یک صندوق سرمایه‌گذاری کنند. درک انواع مختلف اوراق بهادار و نحوه عملکرد آنها می‌تواند به سرمایه‌گذاران کمک کند تا تصمیمات آگاهانه‌تری در مورد محل قرار دادن پول و مدیریت ریسک خود بگیرند. همچنین مهم است که بدانید چگونه سلامت مالی ناشر و توانایی آن در پرداخت سود را ارزیابی کنید. علاوه بر این، درک مقررات و قوانین مربوط به اوراق بهادار می تواند به محافظت از سرمایه‌گذاران در برابر کلاهبرداری و سایر جرایم مالی کمک کند.