از مهمترین قوانین سرمایه‌گذاری می‌توان این جمله‌ی معروف را یادآور شد که برای سود نامتعارف، باید ریسک نامتعارف را هم متحمل شد. بعضی از سرمایه‌گذاران اهل خطر و ماجراجویی هستند و سرمایه این دسته از افراد با صفت خطرپذیری عجین شده است. اما نکته مهم این است که سرمایه‌گذاران خطرپذیر انتظار سود بالا دارند و چون سود بالا در فعالیت‌های اقتصادی متعارف به دست نمی‌آید به سراغ فعالیت‌های دارای ریسک بالا و سرمایه‌گذاری‌های جایگزین تمایل پیدا می‌کنند. در این مطلب به معرفی فرصت‌های سرمایه‌گذاری جایگزین، می‌پردازیم.

سرمایه‌گذاری جایگزین چیست؟

سرمایه‌گذاری در دارایی‌هایی غیر از سهام، انواع اوراق بهادار مانند صکوک، ارز و سپرده‌گذاری وجوه نقد را اصطلاحا سرمایه‌گذاری جایگزین می‌گویند. بنابراین سرمایه‌گذاری در صندوق‌های سرمایه‌گذاری خطرپذیر، قراردادهای آتی مدیریت شده، فلزات گرانبها، آثار هنری و عتیقه‌جات، قراردادهای مشتقه و املاک و مستغلات را می‌توان سرمایه‌گذاری از نوع جایگزین در نظر گرفت.  به عبارت دیگر سرمایه‌گذاری جایگزین، دارایی مالی است که در طبقه‌بندی‌های سرمایه‌گذاری متعارف قرار داده نمی‌شود. منظور از طبقه‌بندی متعارف خرید سهام، اوراق قرضه و پول نقد است.

ویژگی‌های سرمایه‌گذاری جایگزین

سرمایه‌گذاری جایگزین دارای ویژگی‌های خاصی است که آن را از سایر اشکال سرمایه‌گذاری سنتی متمایز می‌کند. این ویژگی‌ها عبارتند از:

همبستگی بسیار کم با سرمایه‌گذاری‌های سنتی: این خصوصیت برای سرمایه‌‌گذاران به طور بالقوه می‌تواند مفید باشد، زیرا همبستگی کم منجر به پرتفوی متنوع می‌شود.

دشواری در تعیین ارزش دارایی: ارزش‌گذاری سرمایه‌گذاری جایگزین، ذاتا کار دشوار و پیچیده‌ای است. به طور کلی ارزش‌گذاری جایگزین مستلزم دانش خاصی است. بعلاوه، در برخی از موارد این نوع از سرمایه‌گذاری در نوع خود منحصر به فرد هستند، مانند آثار هنری که این امر ارزش‌گذاری را چالش برانگیز و پیچیده می‌کند.

نقدشوندگی نسبتا پایین: سرمایه‌گذاری‌های جایگزین نسبت به سرمایه‌گذاری‌های متعارف، توانایی و قابلیت پایینی در نقدشوندگی دارند. علت این نقدشوندگی پایین را می‌توان به نبود بازارهای متمرکز و تقاضای کم برای برخی از دارایی‌ها ارتباط داد.

چگونه سرمایه‌گذاری جایگزین می‌تواند برای سرمایه‌گذاران سودمند یا سودآور باشد؟

به دلیل همبستگی پایینی که سرمایه‌گذاری جایگزین با بازار سهام و اوراق قرضه دارد، می‌تواند ارزش ذاتی خود را در بازار راکد حفظ کند. علاوه بر این، دارایی‌های مانند طلا، نفت و اموال غیر منقول پوشش مثمر ثمری در برابر تورم دارند. بنا به همین دلایل، بسیاری از مؤسسات بزرگ مانند صندوق‌های بازنشستگی، به دنبال تنوع بخشیدن به سبد دارایی‌های خود در ابزارهای سرمایه‌گذاری جایگزین هستند.

سرمایه‌گذاری در صندوق جسورانه رویش لوتوس

گاه، از صفت جسورانه به جای سرمایه‌گذاری خطرپذیر استفاده می‌شود ولی در هر صورت صندوق سرمایه‌گذاری VC چه جسورانه خطاب شود و چه خطرپذیر، از نوع سرمایه‌گذاری جایگزین است. استارت‌آپ‌های بسیاری در رویای بزرگ شدن، با هدف جذب سرمایه جسورانه (Venture Capital ) به سراغ سرمایه‌گذاران خطرپذیر می‌روند و ایده‌ها، طرح‌ها، دستاوردها و داشته‌های خود را نزد این سرمایه‌گذاران معرفی می‌کنند.

در سال 1395 برای نخستین بار، بازار سرمایه ایران به صندوق‌های سرمایه‌گذاری جسورانه  (VC) اجازه فعالیت داد. صندوق‌های سرمایه‌گذاری جسورانه نوعی از صندوق‌های قابل معامله هستند که منابع مالی لازم برای رشد و توسعه طرح‌های جدید و کسب و کارهای تازه تاسیس را از طریق جذب سرمایه از سرمایه‌گذاران حقیقی و حقوقی فراهم می‌کنند.

در همین سال و در راستای اهداف فوق، صندوق سرمایه‌گذاری جسورانه رویش لوتوس به عنوان اولین صندوق جسورانه بازار سرمایه کشور فعالیت خود را آغاز کرد. این صندوق از نوع صندوق‌های قابل معامله است و نماد آن با نام رویش در فرابورس ایران معامله می‌شود. صندوق جسورانه رویش لوتوس در طول سال‌های فعالیت خود بیش از 700 درخواست سرمایه‌گذاری را بررسی و در 9 استارتاپ یا کسب‌وکار نوپا در حوزه‌های سلامت و فناوری سرمایه‌گذاری کرده است. این صندوق در حوزه سلامت انحصاراً با پژوهشگاه رویان همکاری دارد و در همین راستا امید است با توجه به سرمایه‌گذاری‌های صورت گرفته، در سال‌های پیش‌ رو نتایج درخشانی در حوزه درمان بیماری‌های صعب‌العلاج حاصل شود.

سرمایه‌گذاری در صندوق جسورانه رویش لوتوس مناسب سرمایه‌گذارانی است که شناخت خوبی از استارتاپ‌ها و پتانسیل رشد آتی آنها داشته و علاقه‌مند به حضور در پروسه رشد و نمو شرکت‌های نوپا هستند. همچنین افرادی که نگاه بلندمدت و تحمل ریسک بالا دارند نیز می‌توانند در این صندوق سرمایه‌گذاری کرده به بازدهی مناسبی برسند. توجه به این نکته حایز اهمیت است که سرمایه‌گذاری خطر پذیر یا جسورانه، ماهیت بسیار پر ریسکی دارد و لذا کسب سود در آن هیچ تضمینی ندارد چرا که این نوع صندوق‌ها در کسب‌وکارهای نوپا سرمایه‌گذاری می‌کنند و عوامل مختلفی بر موفقیت یا عدم موفقیت هر کسب و کاری مؤثر است. بنابراین در صورت شکست یک استارتاپ، در واقع آن بخش از سرمایه‌ای که در آن استارتاپ سرمایه‌گذاری شده از بین می‌رود.

سخن پایانی

در این نوشتار مفهوم سرمایه‌گذاری جایگزین و ویژگی‌های آن را بررسی کردیم. همانطور که اشاره شد این روش از سرمایه‌گذاری به دلیل همبستگی پایین با بازار جهانی می‌تواند گزینه بسیار خوبی برای کسب سود در بازار راکد باشد. صندوق‌های جسورانه نوعی از سرمایه‌گذاری خطر پذیر یا جایگزین هستند که منابع مالی لازم برای رشد استارت آپ‌ها را فراهم می‌کنند. صندوق جسورانه رویش لوتوس یکی از برترین صندوق‌های جسورانه کشور است و برای افرادی که دارای دید بلندمدت هستند و تحمل ریسک بالا در سرمایه‌گذاری را دارند گزینه بسیار مناسبی خواهد بود.