احتمالا اصطلاح «افزایش سرمایه» به گوشتان خورده است. افزایش سرمایه یکی از مفاهیم مهم و اساسی بازارهای مالی از جمله بورس است چراکه نقش مهمی در تغییرات قیمت سهام یک شرکت و مهمتر از آن، در ساختار مالی آن شرکت دارد. افزایش سرمایه انواع و روشهای مختلفی دارد که نیاز است سرمایهگذاران و فعالان بازار سرمایه با آنها آشنا باشند، به همین دلیل در این مطلب قصد داریم انواع روشهای افزایش سرمایه را بیان کنیم.
افزایش سرمایه چیست؟
هنگامی که یک شرکت میخواهد ساختار مالی خود را اصلاح داده و بهبود ببخشد یا فعالیتهای خود را توسعه داده و قدرت رقابت خودش را افزایش دهد، دست به افزایش سرمایه میزند. در واقع افزایش سرمایه یکی از راههای «تامین مالی شرکتها» محسوب میشود که دارای روشهای مختلفی است. یکی از عواملی که در تعیین روش افزایش سرمایه اهمیت دارد «محل تامین مالی» آن است.
روشهای افزایش سرمایه
همانطور که ذکر شد، اهمیت دارد که محل تامین مالی افزایش سرمایه یک شرکت از کجاست و همین مورد است که تفاوت روشهای افزایش سرمایه را با یکدیگر رقم میزند. به طور کلی افزایش سرمایه شرکتها در ایران در قالب ۴ حالت کلی زیر است:
- افزایش سرمایه از محل اندوخته یا سود انباشته
- افزایش سرمایه از محل آورده نقدی و مطالبات حالشده سهامداران
- افزایش سرمایه از محل تجدید ارزیابی داراییها
- افزایش سرمایه به روش صرف سهام
در ادامه به معرفی مختصر هر یک از این روشها میپردازیم.
افزایش سرمایه از محل اندوخته یا سود انباشته
شرکتها معمولا تمام سود حاصل شده خود طی سال مالی را بین سهامداران تقسیم نمیکنند و بخشی از آن را در حسابی با عنوان سود انباشته ثبت و نگهداری میکنند. شرکتها زمانی اقدام به افزایش سرمایه از محل اندوخته یا سود انباشته میکنند که توانسته باشند سود انباشته قابل توجهی جمعآوری کرده باشند. واضح است که در این روش جریان نقدینگی جدیدی به شرکت وارد نخواهد شد ولی از خروج وجه نقد از شرکت جلوگیری میشود.
نکته قابل توجه اینجاست که شرکت در ازای تبدیل سود انباشته به سرمایه، سهام جدیدی به سهامداران فعلی تخصی میدهد و به سهام تعلق گرفته به سهامداران از این طریق، «سهام جایزه» گفته میشود. بنابراین در این روش افزایش سرمایه، درصد مالکیت سهامداران در شرکت تغییری پیدا نمیکند. در روش افزایش سرمایه از محل سود انباشته به همان نسبت که سرمایه شرکت بیشتر میشود، تعداد سهام سهامداران نیز افزایش پیدا میکند و در نتیجه قیمت سهام کاهش پیدا میکند. برای مثال اگر شرکت افزایش سرمایه ۱۰۰ درصدی از محل سود انباشته داشته باشد، قیمت سهم نصف قیمت پیش از افزایش سرمایه و تعداد سهام هر سهامدار دو برابر میشود.
افزایش سرمایه از محل آورده نقدی و مطالبات حالشده سهامداران
این روش افزایش سرمایه نیاز به تامین سرمایه جدید از سوی سهامداران فعلی شرکت دارد، به همین دلیل شرکت با تخصیص گواهی حق تقدم به سهامداران فعلی، حق استفاده و حضور در افزایش سرمایه را ابتدا به سهامداران فعلی خود میدهد که در صورت تمایل، با پرداخت مبلغ حق تقدم و شرکت در افزایش سرمایه بتوانند درصد مالکیت خود در سهام شرکت را حفظ کنند. افزایش سرمایه از محل آورده نقدی زمانی اتفاق میافتد که شرکت میخواهد منابع مالی جدیدی وارد کند.
افزایش سرمایه از این طریق ممکن است چندین ماه زمانبر شود چراکه پرداخت مبلغ حق تقدم توسط سهامداران فعلی یک بازه ۲ ماهه زمان دارد که به آن مهلت پذیرهنویسی گفته میشود و بعد از پایان این مهلت شرکت اقدام به فروش حق تقدمهای استفاده نشده در بازار میکند و سایر امور طی خواهد شد. مبلغ حق تقدم برابر ارزش اسمی سهام است که در ایران ارزش اسمی برابر یک هزار ریال یا 100 تومان است. سهامدار در صورت عدم تمایل به شرکت در افزایش سرمایه، میتواند حق تقدم خود را مانند سهام عادی در بازار سهام به فروش برساند.
افزایش سرمایه از محل تجدید ارزیابی داراییها
در این روش نیز صرفا شاهد یک سری عملیات حسابداری در صورتهای مالی شرکت خواهیم بود و سرمایه جدیدی به شرکت وارد نخواهد شد. در روش افزایش سرمایه از محل تجدید ارزیابی داراییها، شرکت از طریق تجدید ارزیابی داراییهای ثابت مشهود خود مانند ماشینآلات و تجهیزات، ساختمانها، زمینها و ... ارزش داراییهای خود را در ترازنامه به روز میکند. علت این اقدام آن است که بر اساس استانداردهای حسابداری، داراییها به بهای تمام شدهی زمانِ خرید در دفاتر حسابداری ثبت میشوند اما ممکن است در طول زمان ارزش داراییها تغییر کند بنابراین تجدید ارزیابی داراییها باعث واقعیتر نشان دادن وضعیت مالی شرکت میشود و در صورت افزایش ارزش داراییها، شرکت میتواند از آن محل افزایش سرمایه دهد. در این روش با افزایش دارایی و ثابت ماندن بدهی، سرمایه شرکت افزایش پیدا میکند تا معادله ترازنامه برقرار باشد.
افزایش سرمایه به روش صرف سهام
در افزایش سرمایه به روش صرف سهام، شرکت سهام خود را از طریق پذیرهنویسی و با قیمتی بیشتر از قیمت اسمی در بازار عرضه کرده و به فروش میرساند. به میزان اختلاف بین قیمت اسمی و قیمت عرضه «صرف سهام» گفته میشود.
نکته حائز اهمیت در این روش این است که تفاوت ایجاد شده از قیمت فروش سهام و قیمت اسمی، به حساب اندوخته منتقل میشود یا در ازای آن به سهامداران شرکت، سهام جایزه اختصاص داده میشود.
روند افزایش سرمایه
معمولا روند افزایش سرمایه در شرکتهای پذیرفته شده در بورس به ترتیب زیر است:
- ارائه پیشنهاد افزایش سرمایه با ذکر دلایل کافی توسط هیئت مدیره شرکت به سهامداران
- رایگیری پیشنهاد ارائه شده در مجمع عمومی فوقالعاده شرکت
- بررسی گزارش توجیهی افزایش سرمایه توسط حسابرس شرکت در صورت تصویب افزایش سرمایه در مجمع
- ارائه درخواست و مستندات مربوطه به سازمان بورس برای اخذ مجوز افزایش سرمایه
- اجرای افزایش سرمایه از طریق مشخص و تایید شده
خدمات مالی «تامین سرمایه لوتوس»
با گسترش بازار سرمایه و استفاده از روشهای نوین تامین مالی، فرصت استفاده از منابع مالی بازار سرمایه در بخشهای مولد اقتصادی فراهم است. استفاده از ابزارهای نوین تامین مالی و انتخاب راهکار مناسب برای تامین مالی هر فعالیت، نیازمند بهرهمندی از دانش تخصصی و اشراف به فرایندهای لازم است. یکی از خدمات قابل ارائه توسط تامین سرمایه لوتوس پارسیان، ارائه مشاوره تامین مالی به شرکتها و صنایع است تا بهترین شیوه تامین مالی متناسب با شرایط هر شرکت تعیین و اجرایی شود.
به طور کلی، تامین مالی در بازار سرمایه از سه طریق «ابزارهای مبتنی بر سرمایه»، «ابزارهای مبتنی بر بدهی» و «ایجاد نهاد مالی» انجام میشود که افزایش سرمایه در واقع نوعی تامین مالی از طریق ابزارهای مبتنی بر سرمایه است.
شما میتوانید با مراجعه به بخش تامین مالی از منوی خدمات ما، با خدمات ذکر شده در بالا آشنا شوید، در اینجا پروژههای تامین مالی انجام شده توسط تامین سرمایه لوتوس پارسیان را بخوانید و در صورت نیاز، با ثبت درخواست تامین مالی، از مشاوره کارشناسان این شرکت بهره برده و ابزاری متناسب با شرایط شرکت خود بیابید. در نظر داشته باشید تامین مالی از طریق بازار سرمایه به روشهای ذکر شده، فقط برای اشخاص حقوقی (شرکتها) قابل انجام است و برای اشخاص حقیقی (افراد) قابل انجام نیست.